Als je als kind een toverstokje van plastic in je handen gedrukt kreeg, was er één zinsnede die je er zonder na te denken meteen achteraan riep: “Hocus Pocus Pilatus Pas!” (gevolgd door een dramatische zwaai en hopelijk een verdwenen spruitje van je bord).
Maar waar komt deze gekke woordencombinatie eigenlijk vandaan? Is het Latijn? Is het geheimtaal van middeleeuwse heksen? Of is het gewoon een hoop gebrabbel?
Spoilers: het is een hilarische mix van klinkklare nonsens, misverstanden in de kerk én een vleugje goochelaars-bluf. Tijd om het mysterie van Hocus Pocus te ontrafelen!
📜 Waar komt ‘Hocus Pocus’ vandaan?
De herkomst van Hocus Pocus is een fantastisch historisch verhaal. Er zijn twee hoofdlezingen waar historici en magiërs het over eens zijn:
1. De Kerk-Theorie (Hoc est corpus…) ⛪
In de Middeleeuwen werd de kerkdienst volledig in het Latijn gehouden. De gewone bakkers, boeren en ambachtslieden begrepen daar natuurlijk geen snars van.
Het belangrijkste moment van de mis was het moment dat de priester het brood omtoverde in het lichaam van Christus. De priester fluisterde dan de gewijde Latijnse woorden: “Hoc est corpus meum” (Dit is mijn lichaam).
Omdat de kerkbezoekers het Latijn niet verstonden maar wel zagen dat er ‘iets magisch’ gebeurde, dachten ze dat die geheimzinnige woorden de feitelijke toverspreuk waren. In de volksmond verbasterde “Hoc est corpus” al snel tot… Hocus Pocus!
2. De Straatartiesten & Goochelaars 🎭
Rond de 16e en 17e eeuw doken er op markten steeds meer goochelaars en straatartiesten op. Om het publiek af te leiden terwijl ze stiekem een kaart in hun mouw verstopten, ratelden ze een gefantaseerde Latijnse geheimtaal af.
In een Engels boek uit 1635 (Hocus Pocus Junior) wordt een beroemde goochelaar beschreven die zichzelf “Ochus Bochus” noemde. Hij zeurde tijdens zijn trucs altijd dezelfde nonsens-spreuk op om zijn publiek te betoveren.
🧙♂️ En waar komt “Pilatus Pas” dan vandaan?
In Nederland en Vlaanderen plakken we er bijna altijd achteraan: “Hocus Pocus… Pilatus Pas!”
Ook dit is een hilarische overblijfsel uit de middeleeuwse kerktraditie! Het is een verbastering van de Latijnse geloofsbelijdenis: “Sub Pontio Pilato passus est” (Hij heeft geleden onder Pontius Pilatus).
Mensen hoorden de priester op zondag deze plechtige woorden zeggen, onthielden half hoe het klonk, en plakten het aan hun favoriete toverwoord vast. Zo werd een serieuze kerktekst per ongeluk de meest iconische kleuter-toverspreuk uit onze geschiedenis!
🔮 Wat is de meest bekende spreuk met Hocus Pocus?
Hoewel Hocus Pocus op duizenden manieren wordt gebruikt op kinderfeestjes en in sprookjesboeken, is dit de meest bekende, traditionele rijmspreuk:
“Hocus pocus pilatus pas,
ik wens dat het er net zo was!
Met een slag en met een stoot,
maak wat klein is reuzengroot!”
In de popcultuur is het woord natuurlijk voor eeuwig onsterfelijk gemaakt door de iconische Disney-film Hocus Pocus (1993), waarin de drie hilarische heksenzusters Sanderson de boel op stelten zetten.
🎩 Hoe wordt het nu nog gebruikt?
Tegenwoordig heeft Hocus Pocus verschillende magische functies:
- In de Goochelkunst: Het is hét symbool voor ‘de illusie’. Het woord wordt gebruikt op het exacte moment van de transformatie (als de doek van de kooi wordt getrokken of het konijn uit de hoed verschijnt).
- In het Dagelijks Taalgebruik: Als we zeggen dat iets “Hocus pocus” is, bedoelen we vaak dat iets nodeloos ingewikkeld is gemaakt, of dat iemand goochelt met cijfers/feiten (bijvoorbeeld: “Financiële hocus pocus”).
- In Moderne Magie: Moderne heksen gebruiken Hocus Pocus zelden in serieuze rituelen (omdat het zo geassocieerd wordt met goocheltrucjes). Maar de gedachte erachter – dat woorden die vreemd en mysterieus klinken ons brein in een staat van verwondering brengen – werkt nog altijd ijzersterk!
🌟 Eindoordeel van De Magische Wijzer
Hocus Pocus is het ultieme bewijs dat magie overal om ons heen is, én dat een gezond stukje humor onmisbaar is op het magische pad. Het veranderde van een misverstane kerktekst in een wereldberoemd symbool van verwondering en plezier.
Dus als je vandaag iets voor elkaar wilt krijgen, schroom niet, pak je denkbeeldige toverstok en roep het vol overgave: Hocus Pocus Pilatus Pas! ✨
Liefs & Magische Groetjes,
Van De Magische Wijzer

